ปลูกแฝก...ตามรอยพ่อ (1-3 กันยายน 2549) ณ หน่วยจัดการต้นน้ำทุ่งจ๊อ อ.แม่แตง จ.เชียงใหม่


เรื่องเล่าจาก ภาพรวม ปลูกแฝก

                 ด้วยเล็งเห็นความสำคัญของการป้องกันปัญหาน้ำท่วมตัวเมืองเชียงใหม่ และการพังทลายของดินบนพื้นที่สูง ตลอดจนการทำความดีถวายในหลวง เนื่องในวโรกาสทรงครองราชย์ครบ 60 ปี ชมรมสร้างสุขเพื่อสังคม ( The Give North Club ) ซึ่งเกิดจากการรวมตัวของกลุ่มผู้ทำงานทางสังคมและอาสาสมัครด้านต่างๆ ในพื้นที่ภาคเหนือ จึงได้ประสานความร่วมมือกับ โครงการส่งเสริมการให้เพื่อสังคม จัดทำ โครงการ "ปลูกแฝกถวายในหลวง" ขึ้นเมื่อวันที่ 1-3 กันยายน 2549 ณ หน่วยจัดการป่าต้นน้ำทุ่งจ๊อ อำเภอแม่แตง จังหวัดเชียงใหม่

                 อัญชนา นิติคุณ ผู้ประสานงานโครงการ "ปลูกแฝกถวายในหลวง" กล่าวถึงจุดมุ่งหมายสำคัญในการจัดกิจกรรมครั้งนี้ว่า นอกจากการมีโอกาสได้ทำความดีถวายในหลวงแล้ว ยังมีส่วนช่วยปลุกจิตสำนึกเรื่อง "การให้เพื่อสังคม" ของเหล่า อาสาสมัคร ที่มาจากสาขาอาชีพต่างๆ ให้ตื่นขึ้นและพร้อมที่จะแบ่ง ปันน้ำใจและความสุขให้กับสังคม

                "...การปลูกแฝกในครั้งนี้ เราอยากเห็นการมารวมตัวของผู้ที่อยากจะทำอะไรดีๆ ให้กับสังคมมาช่วยกันทำกิจกรรมสร้างสรรค์สังคม มาช่วยกันเป็นกำลังใจให้กับคนเล็กคนน้อยที่ทำเรื่องดีๆ ที่คนส่วนใหญ่ไม่รู้ให้เป็นที่รับรู้ของสังคม มาช่วยกันทำให้จิตสำนึกในเรื่องของ การให้ และ การแบ่งปันเป็นสำนึกในวิถีชีวิตปกติประจำวัน..."

               พื้นที่ในการปลูกแฝกจัดขึ้นภายในบริเวณหน่วยจัดการป่าต้นน้ำทุ่งจ๊อ ซึ่งเป็นหน่วยงานในสังกัดกรมอุทยานพันธุ์พืชและสัตว์ป่า ตั้งอยู่ในพื้นที่อำเภอแม่แตง จังหวัดเชียงใหม่ สภาพภูมิศาสตร์เป็นพื้นที่สูงตามภูเขา ซึ่งมีความลาดชันสูงมากกว่า 35% ราษฎรในพื้นที่ประกอบด้วยชาวเขาเผ่ากะเหรี่ยง ลีซอ และม้ง โดยส่วนใหญ่ประกอบอาชีพทำการเกษตรปลูกพืชไร่

                "...แนวทางในการแก้ไขปัญหาการพังทลายของดินและการใช้ประโยชน์ที่ดินบนพื้นที่่สูงให้ได้ผลดี คือ การปลูกหญ้าแฝก ซึ่งพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ ได้ทรงตระหนักถึงสภาพปัญหาและสาเหตุที่เกิดขึ้น ตลอดจนการศึกษาการอนุรักษ์หน้าดินโดยวิธีธรรมชาติมาช้านานแล้ว โดยทรงค้นพบว่าหญ้าแฝกเป็นพืชที่สามารถป้องกันการชะล้างพังทลายของดิน และดูดซับความชุ่มชื้นไว้ในดินได้เป็นอย่างดี..." อิสระ ศิริไสยาสน์ หัวหน้าหน่วยจัดการป่าต้นน้ำทุงจ๊อ ให้รายละเอียดเกี่ยวกับหญ้าแฝก

                หญ้าแฝกเป็นพืชที่ขึ้นอยู่ตามธรรมชาติจากที่ลุ่มจนถึงที่ดอนและสามารถขึ้นได้ดีในดินเกือบทุกชนิด เป็นพืชตระกูลหญ้าที่ขึ้นเป็นกอหนาแน่นเจริญเติบโตโดยการแตกกออย่างรวดเร็ว เส้นผ่าศูนย์กลางกอประมาณ 5-20 ซม. มีความสูงประมาณ 1-1.5 เมตร ใบแคบยาวประมาณ 75 ซม. กว้างประมาณ 4-10 มม. ใบค่อนข้างแข็ง มีระบบรากลึก เติบโตในแนวดิ่งมากกว่าออกด้านข้าง

                "...จุดเด่นของแฝก คือ ทนแล้งได้ดี รากมีลักษณะที่ประสานติดกันแน่นหนาเสมือนม่านหรือกำแพงใต้ดินสามารถกรองเศษพืชและตะกอนซึ่งถูกน้ำชะล้างพัดพามาทับถมติดกับกอหญ้าและสามารถเก็บกักน้ำและความชื้นได้ดี..." หัวหน้าหน่วยจัดการป่าต้นน้ำทุงจ๊อเพิ่มเติมถึงคุณสมบัติของหญ้าแฝก

               ตลอดระยะเวลาสองวันของการลงแรงปลูกหญ้าแฝก แม้สภาพเส้นทางจะสูงชัน คดเคี้ยว ลัดเลาะไปตามขอบเขา สลับกับหล่มโคลนและแอ่งน้ำขังตลอดระยะเส้นทาง จนทำให้ระยะทางราว 13 กม. ต้องใช้เวลาเดินทางถึงกว่าชั่วโมงครึ่ง แต่บรรดาอาสาสมัครเกือบ 40 ชีวิิตจากกรุงเทพฯ สุพรรณบุรี ลำพูน และเชียงใหม่ ก็ไม่ย่อท้อต่อการปฏิบัติภารกิจในครั้งนี้

               อาสาสมัครเกือบทุกคนพูดเป็นเสียงเดียวกันว่า "คือประสบการณ์ใหม่ในชีวิต"

               "...เป็นครั้งแรกในชีวิตที่มาทำอะไรแบบนี้ เมื่อก่อนไม่เคยรู้สึกว่าเราจะทำประโยชน์อะไรให้กับสังคมได้ แต่ครั้งนี้ได้มาช่วยปลูกแฝก ได้มารับรู้ถึงภารกิจที่ยากลำบากของหน่วยจัดการป่าต้นน้ำ ได้มาพบกับคนที่มีจิตใจที่เสียสละเพื่อส่วนรวม ได้มาพบเพื่อนใหม่ๆ จริงๆ แล้วรู้สึกว่าตัวเองได้รับสิ่งดีๆ มากมาย และมากกว่าที่ตัวเองได้ให้ ผู้อื่น..." สโรชา ยอแสง พนักงานสาวจากบริษัทอาร์ซี คอมโปเนนท์ ( ประเทศไทย ) จำกัด เผยความรู้สึกถึงการเป็นอาสาสมัครปลูกแฝก

              เช่นเดียวกับ พันแสง บัววัน เยาวชนชั้นมัธยมปีที่ 6 จากโรงเรียนสองพี่น้องวิทยา จังหวัดสุพรรณบุรี ที่เห็นถึงความสำคัญของการเรียนรู้นอกห้องเรียน จนมีคติประจำใจว่า "กิจกรรมดี กิจกรรมเด่น เน้นกิจกรรม"

              "...ต้องขอบคุณพี่ๆ ชมรมสร้างสุขเพื่อสังคม และพี่ๆ โครงการส่งเสริมการให้ฯ ที่เปิดโอกาสให้ผมและเพื่อนๆ ได้มาร่วมเรียนรู้ในกิจกรรมครั้งนี้ พี่ๆ ทำให้ผมรู้สึกว่า การทำความดี หรือการให้เพื่อสังคมนั้นไม่ใช่เรื่องยากเลย แค่เราเริ่มต้นที่จะทำให้คนอื่นมีความสุข หรือทำอะไรเล็กๆ เพื่อเป็นประโยชน์กับส่วนรวม แค่นี้เราก็ได้ตอบแทนสังคมแล้ว..."

              "...ถ้าไม่ได้มาปลูกแฝก ป่านนี้คงนั่งกินเหล้าอยู่ในผับที่ไหนสักแห่งในกรุงเทพฯ ไม่เคยคิดที่จะทำอะไรแบบนี้มาก่อน ตอนที่เพื่อนชวนมาก็แค่ว่าจะมาเที่ยวเท่านั้น ไม่คิดว่ามาแล้วจะได้อะไรดีๆ มากมายอย่างนี้ เห็นแล้วว่าสังคมไทยยังมีคนที่คิดดีและทำดีอีกมากมาย การได้มาร่ามกันทำดีและให้กำลังใจคนที่ทำดี แค่นี้ก็รู้สึกว่าชีวิตมีค่าแล้ว..." ดลพร กุลศานต์ Safety Engineer จากบริษัท HP ( ประเทศไทย ) จำกัด ให้ความเห็นถึงการร่วมกิจกรรมอาสาในครั้งนี้

               สมเกียรติ อำนวยสุวรรณ ผู้จัดการฝ่ายสื่อสารองค์กร โครงการส่งเสริมการให้เพื่อสังคม กล่าวว่าการหนุนเสริมให้กลุ่มหรือองค์กรที่ดำเนินกิจกรรม "การให้เพื่อสังคม" ได้พบและประสานความร่วมมือกับ "พลังอาสาสมัคร" และกลุ่มองค์กรต่างๆ ในสังคมที่พร้อมให้การสนับสนุนและส่งสริม "การให้เพื่อสงคม" คือบทบาทสำคัญด้านหนึ่งของโครงการส่งเสริมการให้เพื่อสังคม

               ภารกิจการปลูกหญ้าแฝกจำนวน 999 ต้นลุล่วงตามแผนงานที่กำหนด ทว่าเป้าหมายสำคัญของกิจกรรม "ปลูกแฝกตามรอยพ่อ" คงมีได้จำกัดแค่จำนวนของต้นแฝกที่เพิ่มมากขึ้น หากยังมุ่งหวังให้หญ้าแฝกได้เติบโตและงอกงามในจิตใจของอาสาสมัครที่มาร่วมลงแรงในครั้งนี้และที่จะมีต่อไปในอนาคตอย่างไม่รู้จบ